Biblioteki południowej części województwa lubuskiego w liczbach. Statystyczne podsumowanie 2025 roku - wybrane dane, wskaźniki.

Szczegóły

Utworzono: środa, 15 lipiec 2026 08:10

DBAiM w Zielonej Górze

Sieć bibliotek publicznych podregionu zielonogórskiego

Sieć bibliotek publicznych południowej części województwa lubuskiego, objęta ustawowym nadzorem merytorycznym przez Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze, obejmowała w 2025 roku 143 placówki biblioteczne: 54 biblioteki główne, w tym: 1 bibliotekę wojewódzką i miejską, 8 bibliotek miejskich, 20 bibliotek miejsko-wiejskich, 25 bibliotek wiejskich oraz 89 filii bibliotecznych (25 filii miejskich i 64 filie wiejskie).

Zgodnie z ustawą o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej biblioteki publiczne prowadzone były we wszystkich gminach. Sieć biblioteczna podregionu wspierana była przez punkty biblioteczne w gminach: Zabór, Lipiny, Żary (Dzienny Dom Wsparcia MOPS) oraz w Zielonej Górze (Jany, Jeleniów, Kiełpin). Gminna Biblioteka Publiczna w Dąbiu oraz Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy we Wschowie uruchomiły w 2025 roku usługę mobilnej biblioteki organizując dojazdy z usługą wypożyczania książek do sal wiejskich w najmniejszych miejscowościach gminy.

Czytelnicy / użytkownicy

W 2025 roku łączna liczba czytelników w bibliotekach południowej części województwa lubuskiego wyniosła 67763, co stanowi wzrost o 1,59 % w porównaniu do roku 2024 kiedy odnotowano o 1060 czytelników mniej czyli 66703. Wartości te ujęte jako wskaźnik ilości czytelników w przeliczeniu na 100 mieszkańców wyniosły dla podregionu zielonogórskiego 11,30 w roku 2025 w stosunku do 11,06 w roku 2024, co stanowi wzrost wskaźnika o 0,24.

Wzrost liczby czytelników aktywnie wypożyczających w przeliczeniu na 100 mieszkańców w 2025 roku odnotowały trzydzieści dwie biblioteki z południowej części województwa lubuskiego. W pierwszej dziesiątce ze wskaźnikiem od 18,85 do 12,31 czytelników / 100 mieszkańców uplasowały się: Miejska Biblioteka Publiczna w Szprotawie, Gminna Biblioteka Publiczna Gminy Żary z/s w Bieniowie, Miejska Biblioteka Publiczna w Żarach, Gminna Biblioteka Publiczna w Dzietrzychowicach, Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów, Gminna Biblioteka Publiczna w Bobrowicach, Miejski Ośrodek Kultury - Miejska Biblioteka Publiczna w Łęknicy, WiMBP im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze, Miejska Biblioteka Publiczna w Żarach, Biblioteka Publiczna w Bytomiu Odrzańskim.

Udostępnianie zbiorów

Mimo wzrostu liczby czytelników ogólna liczba wypożyczeń na zewnątrz wszystkich zbiorów bibliotecznych minimalnie spadła. Rok 2025 zamknął się dla bibliotek podregionu zielonogórskiego liczbą 1384807 wypożyczeń. Było to zatem o 3176 mniej ogółu odnotowanych wypożyczeń niż w poprzednim roku 2024, kiedy ich liczba osiągnęła pułap 1387983. W ujęciu procentowym odnotowany spadek wyniósł 0,23 %.

Mniejsza liczba wypożyczeń ogółu zbiorów bibliotecznych nie przełożyła się jednak na spadek liczby ogółu wypożyczeń w przeliczeniu na 100 mieszkańców podregionu zielonogórskiego. Wartość tego wskaźnika nawet nieznacznie wzrosła: z 230 w 2024 roku do 231 w roku 2025, czego powodu należy upatrywać w spadku populacji mieszkańców regionu. Najwyższą liczbą wypożyczeń na zewnątrz w przeliczeniu na 100 mieszkańców, gdzie przedmiotowy wskaźnik wyniósł od 358 do 272 wypożyczeń / na 100 mieszkańców mogą pochwalić się: Gminna Biblioteka Publiczna w Bojadłach, Miejska Biblioteka Publiczna w Szprotawie, Miejska Biblioteka Publiczna w Żarach, Miejska Biblioteka Publiczna w Żaganiu, Gminna Biblioteka Publiczna w Trzebiechowie, Miejska Biblioteka Publiczna w Nowej Soli, Gminna Biblioteka Publiczna w Zaborze, Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów, Gminna Biblioteka Publiczna w Bobrowicach, Biblioteka Publiczna w Małomicach, Mediateka - Biblioteka Publiczna w Krośnie Odrzańskim, WiMBP im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze. Wzrost liczby wypożyczeń wszystkich zbiorów w stosunku do 2024 roku nastąpił w dwudziestu pięciu bibliotekach w południowej części województwa lubuskiego, czyli w prawie połowie bibliotek publicznych na tym terenie.

W kategorii wypożyczeń na zewnątrz samych książek również nastąpił nieznaczny spadek: z 1326991 wypożyczeń w roku 2024 do 1325201 w roku 2025, co stanowi ilościowy spadek o 1790, a procentowy o 0,13 %. Odnotowano jednak wzrost liczby wypożyczeń na zewnątrz zbiorów specjalnych. W roku 2024 były to 33673 wypożyczenia, a rok później o 2272 wypożyczenia więcej czyli 35945, co stanowi wzrost o 6,75 %.

Wyraźny wzrost w bibliotekach południowej części województwa lubuskiego odnotowano w 2025 roku również w obszarze korzystania ze zbiorów w sposób stacjonarny. Ilość udostępnień wszystkich zbiorów bibliotecznych na miejscu w stosunku do roku 2024 wzrosła o 6,36 %, co w przełożeniu na dane liczbowe stanowi zwiększenie o 13668 udostepnień: z 215064 do 228732. Uwzględniając rodzaj udostępnianych zbiorów szczególnie istotny wzrost odnotowano w przypadku książek, których udostępnienia na miejscu w 2025 roku osiągnęły poziom 149451 przy poziomie 131836 odnotowanym w roku 2024. Jest to wzrost w ujęciu liczbowym o 17615 udostępnień, a w ujęciu procentowym o 13,36 %.

Wydatki na zakup zbiorów

Łączne nakłady finansowe na zakup nowości i uzupełnianie zbiorów w podregionie zielonogórskim uległy zmniejszeniu. W 2025 roku wydatki bibliotek publicznych w tym zakresie osiągnęły pułap 1781611,30 zł. W porównaniu z rokiem 2024 kiedy wyniosły 1834860,38 zł był to spadek o ponad 53249 zł czyli o 2.9%. Klasyfikując dane w skrajnych przedziałach pięciu bibliotek o najniższych i pięciu bibliotek o najwyższych wydatkach na zakup zbiorów były to odpowiednio kwoty od 0 zł do 2911 zł (najniższe wydatki) oraz od 108931 zł do 312262 zł (najwyższe wydatki). Są to dosyć istotne dysproporcje, nawet uwzględniając fakt, że dotyczą bibliotek o różnej skali i możliwościach działania.

Warto jednak zaznaczyć, że pomimo ogólnego trendu spadkowego łącznych wydatków na zakup zbiorów bibliotecznych, trzydzieści bibliotek z południowej części województwa lubuskiego przeznaczyło w 2025 roku na ten cel większe środki finansowe niż uczyniło to w roku 2024. Były to: Biblioteka Publiczna im. Wiesława Sautera w Babimoście, Gminna Biblioteka Publiczna Gminy Żary z/s w Bieniowie, Gminna Biblioteka Publiczna w Bobrowicach, Gminna Biblioteka Publiczna w Bojadłach, Gminna Biblioteka Publiczna w Brodach, Gminna Biblioteka Publiczna w Brzeźnicy, Gminna Biblioteka Publiczna w Bytnicy, Gminna Biblioteka Publiczna w Dąbiu, Gminna Biblioteka Publiczna w Dzietrzychowicach, Gminne Centrum Kultury w Niegosławicach z siedzibą w Gościeszowicach, Miejska Biblioteka Publiczna w Gozdnicy, Gminne Centrum Kultury im. Eugeniusza Paukszty w Kargowej, Gminny Dom Kultury. Biblioteka Publiczna w Kolsku, Mediateka - Biblioteka Publiczna w Krośnie Odrzańskim, Gminna Biblioteka Publiczna w Lipinach, Gminna Biblioteka Publiczna im. Lidii Bumbul w Lipinkach Łużyckich, Gminny Ośrodek Kultury i Biblioteka w Lubrzy, Biblioteka - Centrum Kultury im. Jana Raka w Lubsku, Gminna Biblioteka w Łagowie, Miejski Ośrodek Kultury. Miejska Biblioteka Publiczna w Łęknicy, Gminna Biblioteka Publiczna w Maszewie, Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Nowogrodzie Bobrzańskim, Biblioteka Publiczna w Siedlisku, Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów, Gminny Ośrodek Kultury - Gminna Biblioteka Publiczna w Świdnicy, Miejska Biblioteka Publiczna w Szprotawie, Gminny Ośrodek Kultury i Biblioteki w Wymiarkach, Zbąszynecki Ośrodek Kultury. Biblioteka Miejsko - Gminna im. Marcina Rożka w Zbąszynku, Miejska Biblioteka Publiczna w Żaganiu, Miejska Biblioteka Publiczna w Żarach.

Podsumowanie

W omówieniu raportu Głównego Urzędu Statystycznego o stanie bibliotek w 2025 roku, zamieszczonym na portalu internetowym „Lustro Biblioteki”, zawarto następującą konkluzję: Biblioteki publiczne mają solidne podstawy do dalszego rozwoju. Wzrost liczby czytelników, duża liczba wydarzeń, rozwój usług elektronicznych i aktywność edukacyjna potwierdzają, że biblioteki pozostają jednymi z najważniejszych instytucji kultury. Największym wyzwaniem na kolejne lata będzie jednak nie tylko utrzymanie dotychczasowych użytkowników, ale także dotarcie do tych, którzy z bibliotek korzystają rzadko lub nie korzystają z nich wcale. Omówione powyżej, a także inne dane dotyczące działalności lubuskich bibliotek w 2025 roku dobrze wpisują się w to podsumowanie: widoczny jest stabilny fundament, istotny potencjał rozwojowy, którego właściwe wykorzystanie pozostaje ciągle aktualnym zadaniem.

Marcin Bogucki