Miłosz w bibliotece – stacje zadaniowe jako sposób aktywizowania uczniów na zajęciach bibliotecznych

Szczegóły

Monika Żołędziejewska

Odsłony: 847

Stacje zadaniowe świetnie sprawdziły się w działaniach Biblioteki Pedagogicznej. Praca tą metodą wymaga wcześniejszego sprecyzowania poleceń oraz przygotowania odpowiednich materiałów, w naszym przypadku: kart pracy, zalaminowanych flag, dodatkowych książek, materiałów do tworzenia linii czasu, wydrukowanych wierszy Czesława Miłosza. Same zajęcia pozostawiają jednak dużą swobodę działania, tworzenia i kooperacji uczniów. Bibliotekarze towarzyszą uczestnikom, a nakład pracy wynagradzany jest pozytywną energią oraz informacją zwrotną otrzymaną od zespołów klasowych po zakończonej lekcji bibliotecznej.

O wydarzeniu

Opisywane działania zagościły w Bibliotece Pedagogicznej Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wielkopolskim w drugim semestrze roku szkolnego 2023/2024 z okazji ogłoszenia roku 2024 Rokiem Czesława Miłosza. Kreatywne zajęcia pt. „Miłosz w bibliotece” odbyły się w dwóch terminach: 10 maja (klasa piąta Szkoły Podstawowej nr 2 z oddziałami Sportowymi im. Szarych Szeregów) oraz 13 maja (klasa szósta Szkoły Podstawowej nr 12 im. Kornela Makuszyńskiego). Zajęcia przygotowały i przeprowadziły Eliza Paternowska oraz Monika Żołędziejewska z Działu Udostępniania Zbiorów Biblioteki Pedagogicznej Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wielkopolskim.

Stacje, ale jakie?

Zadania skonstruowane były w taki sposób, żeby każdy z uczestników zróżnicowanych grup znalazł coś dla siebie. W obrębie drużyn zadaniowych uczniowie musieli wspólnie ustalić hierarchię potrzeb: kto szuka informacji, kto zapisuje pomysły, kto przedstawia pracę grupy, a także współpracować i pomagać sobie nawzajem w trakcie różnorodnych potyczek. Tworząc poszczególne stacje, wykorzystaliśmy elementy gamifikacji, m.in. wprowadzenie emocji lub mechaniki gier. Celem zadań było zainteresowanie tematem, a nie podanie gotowych rozwiązań. Oto nasze propozycje aktywności wykorzystywanych w trakcie warsztatów:
Zadanie 1 – zgadnij kto. Uczniowie układali z puzzli wizerunek poety, następnie przedstawiali się tak, jakby byli znanym poetą.
Zadanie 2 – sklej wiersz. Uczniowie układali pocięte i wymieszane paski poszczególnych wersów wiersza pt. Miłość. Mogli sprawdzić poprawność wiesza z wydrukowanym pierwowzorem.
Zadanie 3 – linia czasu. Z przygotowanych wcześniej materiałów konstrukcyjnych o różnych fakturach (sznurek, tasiemki, tektura, pudełka, taśmy klejące) uczniowie według własnego pomysłu konstruowali linię czasu porządkującą wydarzenia z życia poety. Uczniowie mieli do dyspozycji przygotowane wcześniej wydarzenia.
Zadanie 4 – na tropie. To gotowa karta pracy – wykreślanka / diagram, na którym uczniowie odnajdywali tytuły wierszy noblisty.
Zadanie 5 – mistrz topografii. Do zarysu mapy Polski uczniowie dobierali flagi ościennych państw, nazywając je i układając w odpowiednich miejscach. Jeśli mieli ochotę, mogli zgadnąć, w którym państwie urodził się poeta. Do pomocy mieli przy gotowane książki, w których szukali nazw odpowiednich państw (np. Mapy Aleksandry i Daniela Mizielińskich, wyd. Dwie Siostry, Warszawa 2015).
Zadanie 6 – słowa, słowa…. Uczniowie uzupełniali kartę pracy – na podstawie wiersza mieli wypisać przykłady wytworu przyrody nieożywionej, wytworu przyrody ożywionej oraz wytworu działalności człowieka.

Cele zajęć

Celem warsztatów było zainteresowanie uczniów osobą Czesława Miłosza – patrona roku 2024, czasami, w których żył, oraz jego twórczością. Po zajęciach dzieci wiedziały, jak wygląda poeta, gdzie się urodził, potrafiły wymienić tytuły jego wierszy. Te wszystkie bardzo podstawowe informacje mogły stać się przyczynkiem do dalszych poszukiwań młodych ludzi: czy jest Polakiem, jeśli urodził się na terenie obecnej Litwy? Co to znaczy literatura drugiego obiegu? Ile wynosi Nagroda Nobla w złotówkach? Co to jest rym? Ile wierszy napisał Miłosz i czy znał Wisławę Szymborską?

Celem pośrednim było utrwalenie przekonania, że w bibliotece można uczyć się w przyjaznym środowisku, a w tym samym czasie można szukać i weryfikować informacje. To sposób na aktywne kształtowanie pozytywnych nawyków czytelniczych, także poprzez sięganie do literatury informacyjnej – słowników, encyklopedii, atlasów.

Przebieg warsztatów

Przed wejściem do biblioteki uczniowie przy pomocy nauczyciela podzieleni zostali na grupy 4-5- osobowe i każda grupa otrzymała kartę zadań. Na terenie biblioteki zostały ustawione stacje zadaniowe z tytułem ćwiczenia oraz krótką instrukcją dla zespołów. Uczniowie mieli do wykonania określone zadania, ale to oni decydowali o kolejności ich realizacji, a w ciągu godziny swobodnie przemieszczali się po bibliotece. Celowo wykorzystaliśmy wszystkie trzy pomieszczenia wysokiego parteru zabytkowego budynku, tj. wypożyczalnię, czytelnię oraz czytelnię czasopism – po dwa zadania w każdej sali. Wspomagając pracę uczniów, nauczyciele i bibliotekarze możliwie często używali określeń przestrzeni tak, aby zostały zapamiętane przez uczniów. Po godzinie biegania po bibliotece, przy podsumowaniu zajęć uczniowie bez problemu wiedzieli, o jakich pomieszczeniach mówimy. To mały, ale znaczący dla nas bibliotekarzy plus – takie działania sprawiają, że biblioteka nie jest nudnym miejscem „nie dla nas”, ale staje się swojska, przyjazna, a przede wszystkim bezpieczna. To przestrzeń, w której można poczuć się dobrze. Przemieszczając się między zadaniami lub poszukując kolejnych wyzwań, uczniowie musieli zebrać pieczątki, świadczące o wywiązaniu się z zobowiązania. Sześć zadań – sześć pieczątek.

Co dalej?

Zajęcia spotkały się z bardzo pozytywną reakcją zarówno ze strony uczniów, jak i nauczycieli. Uczniom podobała się forma warsztatów, a nauczycielom – przekazywane treści. Obie grupy stwierdziły, że czas na takich zajęciach płynie bardzo szybko. Warsztaty pomyślane były jako działania kooperatywne, wzmacniające współpracę między uczniami, a także poprzez zabawę i pozytywną atmosferę budujące relacje w grupie. Wyjście poza teren szkoły i poznanie nowego miejsca budowały poczucie wspólnoty nie tylko między uczniami, ale także między uczniami a nauczycielem, który – nie wyręczając uczniów i nie znając odpowiedzi – towarzyszy swoim wychowankom, a także ma szansę przyjrzeć się swojej grupie w innym środowisku. Efektem tak pozytywnej informacji zwrotnej było wprowadzenie zajęć do oferty wspomagania placówek oświatowych w pierwszym półroczu roku szkolnego 2024/2025.

Monika Żołędziejewska